admin
De Europese Unie wil Oekraïne de komende jaren financieel blijven ondersteunen. De vraag is alleen op welke manier. In België staat zo’n 180 miljard euro aan Russische tegoeden gestald. Er wordt ook gekeken naar een vorm van eurobonds. Beide opties stuiten op weerstand.
Volodymyr Zelensky oogde dinsdag vermoeid naast premier Dick Schoof in het Catshuis. De Oekraïense president keek op de persconferentie wat afwezig voor zich uit, had een vermoeide blik en zijn baard telde iets meer grijze haren dan bij zijn vorige bezoek aan het perszaaltje in het Catshuis in het voorjaar van 2023.
Zelensky bezocht dinsdag Nederland vanwege de oprichting van een commissie die schadeclaims van Oekraïne gaat behandelen. En de Russen moeten daarvoor betalen.
Alleen zullen de Russen daar zelf nooit mee instemmen. Daarom wordt er donderdag en vrijdag in Brussel naar andere manieren gezocht. Dat is een hels karwei, weet ook Zelensky.
Oekraïne heeft voor 2026 en 2027 zo’n 137 miljard euro nodig om tegen de Russen te kunnen blijven vechten, is de schatting van de EU en het IMF. Europa moet daarvan twee derde voor zijn rekening nemen, zei Commissievoorzitter Ursula von der Leyen eerder deze week. Dat is 90 miljard euro.
Nederlandse garantie is ruim 13 miljard euro
De bevroren Russische tegoeden, die voornamelijk bij het in België gevestigde Euroclear staan gestald, bedragen om en na bij de 180 miljard euro. Het is een logische gedachte om dat geld te gebruiken voor Oekraïne.
Alleen zit het een stuk ingewikkelder in elkaar. Dat geld kun je niet zomaar innemen, want daar kleven juridische risico’s aan. De Russische centrale bank diende deze week al een claim in bij Euroclear om het bedrag op te eisen.
De Belgen zien het al gebeuren dat zij straks aansprakelijk worden gesteld voor dat immense bedrag. Daarom eist de Belgische premier Bart De Wever keiharde garanties van alle lidstaten om de risico’s te delen. Voor Nederland komt dat neer op ruim 13 miljard euro.
Het is in ieder geval belangrijk dat België instemt met het voorstel, hoe dat er ook uit komt te zien. “Alles is erop gericht om dit te doen mét de steun van België”, zei premier Dick Schoof dinsdagavond tijdens een Kamerdebat over de EU-top.
VVD: ‘Niet garant staan voor schulden’
Er is dus ook een andere route om relatief goedkoop aan geld te komen: eurobonds. Lidstaten lenen dan gezamenlijk geld op de kapitaalmarkt om hun schulden mee te financieren. Eurobonds vormen traditioneel een splijtzwam tussen de lidstaten. In het zuiden, vooral in Italië en Spanje, vinden ze dat een prima plan. Gezamenlijk lenen betekent voor deze landen goedkoper lenen.
Door hun hoge staatsschuld, vooral die van Italië, is lenen op de kapitaalmarkt prijziger dan voor landen met een lage schuld, zoals Nederland en Duitsland. Dat zijn dan ook van oudsher de landen die fel tegen deze eurobonds zijn.
In Nederland loopt deze discussie dwars door de formatie heen. D66 is altijd al voorstander van een sterker Europa geweest. Het CDA is van gedachten veranderd en wil eurobonds onder specifieke omstandigheden toestaan. De VVD is en blijft tegen. Lidstaten moeten hun financiën zelf op orde krijgen, vinden de liberalen. “Het laatste wat wij moeten doen, is garant staan voor hun (Zuid Europese landen, red.) schulden”, zei VVD’er en minister van Financiën Eelco Heinen nog in de verkiezingscampagne.
Dat is ook het standpunt van het kabinet. In de Kamer is men hier verdeeld over. De oproep van GroenLinks-PvdA en Volt dinsdag om eurobonds niet uit te sluiten, kreeg net geen meerderheid. Ondanks steun van onder meer D66 en het CDA.
‘Geld vandaag of morgen bloed’
Er wordt in Brussel gewerkt aan een financieringsconstructie die lijkt op de uitgifte van eurobonds. De lidstaten lenen gezamenlijk geld en lenen dat vervolgens weer onder gunstige voorwaarden aan Oekraïne. Dat zijn alleen geen eurobonds, verzekerde Schoof dinsdag. “Met eurobonds kan dit kabinet niet akkoord gaan.”
Maar op de stelling van GL-PvdA-Kamerlid Tom van der Lee dat gezamenlijk lenen en vervolgens doorlenen, óók de definitie van eurobonds is, was Schoof het “inhoudelijk” eens. Een woordenspel dus.
Voor Zelensky zal het niet uitmaken hoe het geld er komt, als het geld er maar komt. “Alles is kapotgemaakt”, zei hij dinsdag in het Catshuis over de verwoestende oorlog met Rusland. “De steun is voor ons belangrijk.”
Wie niet aan woordenspelletjes deed, was de Poolse premier Donald Tusk. Hij was donderdagochtend voor aanvang van de top duidelijk over wat er moest gebeuren: “Vandaag geld of morgen bloed.”
